ပညာရေးစနစ် (မှတ်စု)

 ပါဠိတော်နည်း ဝီရိယသုံးပါး မည်သည့်နည်းစနစ်ဖြင့်ပင် အားထုတ်သည်ဖြစ်စေ တရားရှုမှတ် မှုကို ပြုသည့်အခါ ယောဂီ၏ ဝီရိယသည် အင်္ဂါ (၃) ရပ်တို့နှင့် ပြည့်စုံစေရ မည် ဖြစ်၏။ ဝီရိယကို မြှင့်တင့်သည့်အခါ ဤအင်္ဂါသုံးရပ်ဖြင့် မြှင့်တင် ရမည်။ ကိုယ်ဆင်းရဲခြင်းသဘောကိုဖြစ်စေ၊ စိတ်ဆင်းရဲခြင်း သဘောကို ဖြစ်စေ ရင်ဆိုင်သည့်အခါ (သို့မဟုတ်) အားထုတ်သည့် အခါတို့၌လည်း ဤဝီရိယအင်္ဂါသုံးပါးသည် ကိလေသာမာရ်ကို ဖျက်ဆီးမည့် လက်နက် သဖွယ် အားကိုးထိုက်သည်လည်း ဖြစ်၏။ ဤဝီရိယ အင်္ဂါသုံးပါးတို့နှင့် ပြည့်စုံလျင် အရိုးကြေကြေ၊ အရေခန်းခန်း ဇွဲမလျှော့စတမ်း အားထုတ် နိုင်သည်သာ ဖြစ်သည်။ ဝီရိယအင်္ဂါသုံးပါးကို မြတ်စွာဘုရားသည် ဝီရိယနဲ့ ပတ်သက်သည့် ဒေသနာတော်များ၌ ထည့်၍ ဟော်တော်မူလေ့ရှိ၏။  ၎င်းတို့မှာ (၁) အစွမ်းကုန်အားထုတ်၍ ရှုမှတ်ခြင်း (ထာမ)၊ (၂) မပြတ်မလပ် တရစပ် ရှုမှတ်ခြင်း (ဒဠှပရက္ကမ)၊ (၃) လက်မလျှော့၊ အရှုံးမပေးပဲ ရှုမှတ်ခြင်း (အနိက္ခိတ္တဓုရ)။ (ဝိတ္တထသုတ်၊ အံ၊၂၊ ၂) (၁) ထာမဟူသည်စွမ်းရည်သတ္တိ (capacity)ကို ဆိုလိုသည်။ လူတစ်ယောက်၌ရှိသော ကိုယ်ခန္ဓာစွမ်းအားနှင့် အသိစိတ်စွမ်းအားကို ဆိုလိုသည်။ ထို့ကြောင့် ကမ္မဋ္ဌာန်းအားထုတ်သည့်အခါ ယောဂီသည် ...

အရှင်ဇနနန္ဒ ၂၀။ သုတ်အမည်ပေးပုံများ သို့မဟုတ် နိကာယ်ငါးရပ်ကို အတွင်းကျကျ လေ့လာနည်း (နိကာယ်အမည်ပေးပုံ  ………………………………………………… နိကာယ်က ငါးရပ်ရှိပါတယ်။ ဒီဃနိကာယ် မဇ္စျိမနိကာယ် သံယုတ္တနိကာယ် အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ခုဒ္ဒကနိကာယ်တို့ ဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒီမှာ ဒီဃနိကာယ်ဆိုတာ ရှည်လျားတဲ့ သုတ်တွေပေါင်းစု ထားတာ။ မဇ္စျိမနိကာယ်ဆိုတာ အလတ်စား သုတ်တွေ ပေါင်းစုထားတာ။ သံယုတ္တနိကာယ် ဆိုတာ ဆက်စပ်တဲ့ တရားတွေ ပေါင်းစုထားတာ။ အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်ဆိုတာ ၁-ကနေ ၁- ထက်ပိုတဲ့ ၁၁-အထိသော သင်္ချာကိန်းပြတရားတွေ ပေါင်းစုထားတာ။ ခုဒ္ဒကနိကာယ်ဆိုတာ ခုဒ္ဒကပါဌစတဲ့ ကျန်တရားတွေ ပေါင်းစုထားတာကို ခေါ်ပါတယ်။ ဒါက နိကာယ် အမည်ပေးပုံဖြစ်ပါတယ်။ သုတ်အမည်ပေးပုံက ထိုသုတ်မှာပါတဲ့  ၁။ ရဟန်းဘွဲ့တော် လူနာမည်ကို အစွဲပြုပေးထားတာရှိတယ်။ ဥပမာ  သာရိပုတ္တသုတ်... အရှင်သာရိပုတ္တရာ၊ သံယုတ္တနိကာယ်၊ သဂါထာဝဂ္ဂသံယုတ်၊ ပိုဒ်ရေ ၂၁၄-စသည်။ အမ္ဗဋ္ဌသုတ်...ပုဏ္ဏားလုလင်အမည်၊ ဒီဃနိကာယ်၊ သီလက္ခန္ဓဝဂ်၊ ပိုဒ်ရေ ၂၅၄( အစ) ……… ၂။ ထိုသုတ်မှာပါတဲ့ တရားဟောရာအရပ်ဒေသကို အစွဲပြုပေးထားတာရှိတယ်။ ဥပမာ ဣစ္ဆာနင်္ဂလသုတ်၊ သံယုတ္တနိကာယ်၊ မဟာဝဂ္ဂသံယုတ်၊  ပိုဒ်ရေ...၉၈၇၊  ....... ၃။ ...

   ( ပူ တူတူး) ''ကျေးဇူး'' ကို (၁၁) ရာစု ရာဇကုမာရ်ကျောက်စာ မြန်မာပျူစာဘက်မှာ '' က္ဠေးဇြော'' လို့ရေးတယ်။ ရာဇကုမာရ်ကျောက်စာ မြန်မာစာမှာတော့ '' ‌က္လ ည္ဇော'' လို့ရေးတယ်။ က္ဠေးဇြော = က္လည္ဇော (ပုဂံခေတ်) ရေးနည်းမတူပေမဲ့ အဓိပ္ပါယ် တူတယ်။ အသံလည်း တူပုံရတယ်။ ဒါပြီးတော့ နှစ်ပေါင်း ၁၇၀ အကြာ ပုဂံခေတ်နှောင်းပိုင်း သက္ကရာဇ် ၆၄၇( ခရစ် ၁၂၈၅ ခု)ရှင်ဒိသာပါမောက် ကျောက်စာမှာ ''က္လည်စူ'' လို့ရေးတယ်။ က္ဠေးဇြော = က္လည္ဇော > က္လည်စူ ဒီနေရာမှာ ရာဇာကုမာရ်ကျောက် မြန်မာပျူစာမှာ သုံးခဲ့တဲ့ - ''သဝေညော၊ ဒေညေ၊ ဗြေညေ'' ဆိုတဲ့ လှပတဲ့စကားလုံးအတွဲလေးကို သတိရမိတယ်။ ဒီနေရာမှာ ''သဗ္ဗညုတဉာဏ'' ကနေ ''သဝေညော'' ''ဒေသနာပညာ'' ကနေ ''ဒေညေ'' ''အဘိဉာဏ'' ကနေ ''ဗြေညေ'' ဆိုပြီး လှလှ ပပ သုံးစွဲထားတာဖြစ်တယ်။ မြန်မာတွေဟာ ပျူခေတ်ကတည်းက ပါဠိဝေါဟာရတွေကို မိခင်ဘာသာစကားလို ပြောဆိုခဲ့ကြတယ်ဆိုတဲ့ သဘောလို့ ယူဆမိတယ်။ ပုဂံခေတ်ဦးမြန်မာကျောက်စာတွေမှာ ပါဠိစကားကို မြန်မာစကားအဖြစ...

 ထမနဲထိုးရန်ဖို့၊ စာချိုးလို့ မှာခဲ့မယ်။ တစ်စိတ်ဆန် သည်ကောက်ညှင်းရယ်နှင့်၊ တစ်ပိဿာဆီ အမှန်သွင်းပါလို့၊ ချင်းက သုံးဆယ်။  မြေပဲဖြူလှော်တစ်ခွက်ကယ်နှင့်၊ အုန်းသီးဆန်အတူဖတ်ပါလို့၊ နှမ်းမပျက် ဤနည်းနှယ်၊ ရေစင်ကြယ်ပ, ထည့်ရိုး။  လက်နှစ်သစ်သာပ၊ တွက်စစ်ကာ ချိန်တစ်ဆယ်သားရယ်နှင့်၊ ရောနှောကာ လူအများတို့ရယ်၊ အာသစ်လို့ထိုး။   ။ မန်လည်ကဗျာပေါင်းချုပ်ကျမ်းကြီး - ၂၉၆ ရဝေထွန်း၊ဘာသာရေးပြဿနာများ၊တတွဲ - ၂၁၇

အံသကိုက် = အံသကာသာဝ (ရဝေထွန်း၊တ၊၇၅)

နာလေးနာ စိရကာလဘာဝနာ=အချိန်ကြာကြာ အားထုတ်ပါ။  နိရန္တရဘာဝနာ = အဆက်မပြတ် အားထုတ်ပါ။ နိရဝသေသဘာဝနာ=အကြွင်းအကျန်မရှိ အားထုတ်ပါ။ သက္ကစ္စဘာဝနာ = ရိုရိုသေသေ အားထုတ်ပါ။ အဘိရတိဘာဝနာ = အလုပ်ပေါ်မှာ မွေ့လျော်ပါဟု ဆရာက မိန့်ကြားပါသည်။ (စရိယာပိဋကအဋ္ဌကထာ - ၁၉) တာလေးတာ ကမ္မာရာမတာ = မိမိတာဝန်မှတစ်ပါး ဗာဟီရ ကိစ္စတွေနဲ့ မွေ့လျော်နေတာ။ ဘဿာရာမတာ = အချိန်ဖြုန်းပြီး အကျိုးမရှိတဲ့ စကားတွေကို ပြောဆိုမှုမှာ မွေ့လျော်နေတာ။ နိဒ္ဒါရာမတာ = ထိနမိဒ္ဓ နှိပ်စက်ပြီး အိပ်ရာထဲက မထဘဲ အမြဲအိပ်နေမှု၌ မွေ့လျော်နေတာ။ သင်္ဂဏိကာရာမတာ = သူငယ်ချင်းအပေါင်း အသင်းတွေနဲ့ အချိန်ဖြုန်းမှု၌ မွေ့လျော်နေတာ။)  စာသင်သားတို့၏ ဘဝနှင့် အားမာန် ၅၇-၆၅ အရှင်ရေဝတ (သာသနာ့ပျိုးခင်း)

“ကံဟုမူလ၊ သမ္ဗုဒ္ဓတို့၊ ဟောပြသည်မှာ၊ အရင်းသာရှင့်၊ ဥစ္စာဘောဂ၊ ဇီဝိတနှင့်၊ သုခပွားရန်၊ ဤလူ့ဌာန်၌၊ ဉာဏ်ဝီရိယ၊ ပယောဂတည့်။ (မဃဒေဝ၊ ပိုဒ်-၂၄၅။) လုလ္လမထူ၊ ဉာဏ်မကူဘဲ၊ အယူတစ်ချောင်း၊ ကံတစ်ချောင်းမျှ၊ မကောင်းလည်းကံ၊ ကောင်းလည်းကံဟု၊ ကံကိုချည်းသာ၊ မကိုးရာဘူး၊ ပညာဉာဏ်ဖြင့်၊ သင့်မသင့်ကို၊ အခွင့်ရှု၍၊ အပြုလုလ္လ၊ ရှိအပ်စွာ့တည့်။” (မဃဒေဝ၊ပိုဒ်-၂၄၅။)

မဟာသုတဒီပနီ (ပထမတွဲ) အမှာစာ ---------- (ကမ္ဘာ့ဦးအစ၌ သက်ရှိသက်မဲ့ အရာဝတ္ထုအားလုံး အမည်တပ်၍ မှတ်သားပြောဆိုကြသည်။ ဘယ်အရာကိုမဆို အမည်မပါလျှင် ခေါ်ဆိုမှတ်သားဖို့ မလွယ်ကူပါ။ ထို့ကြောင့် ကျမ်းစာအုပ်အမည်ကို လည်း အစဉ်အလာအားဖြင့် မှည့်ခေါ်ပေးကြရသည်။ ထိုအမည်သည် ရည်ရွယ်ချက် အမျိုးမျိုးဖြင့် အမည် အမျိုးမျိုးရှိသည်။ (၁) ကျမ်းပြုပုံကိုရည်ရွယ်၍ အနွတ္ထအမည်ကို မှည့်ခေါ်သည်။  ဥပမာ- အဘိဓမတ္ထသင်္ဂဟ-ဝိနယသင်္ဂဟ-အဋ္ဌကထာ စသည် (အဘိဓမ္မတ္ထတရားတို့ကို အကျဉ်းချုံးပြဆိုထားရာ အဋ္ဌကထာ- ဝိနည်းတရားတို့ကို အကျဉ်းချုံးပြဆိုထားရာ အဋ္ဌကထာ ဟု ဆိုလိုသည်) (၂) ချီးကျူးအမွှမ်းတင်၍ မှည့်ခေါ်အပ်သော ထောမနာအမည်။ ဥပမာ- သမန္တပါသာဒိကအဋ္ဌကထာစသည် (ထက်ဝန်းကျင်(ဘက်စုံ)ကြည်ညိုဖွယ်ကို ဆောင်သောအဋ္ဌကထာ ဟူလိုသည်။) (၃) ကျမ်းပြုပုဂ္ဂိုလ်အမည်ဖြင့် မှည့်ခေါ်အပ်သော အမည်။ ဥပမာ- ဝဇီရဗုဒ္ဓိဋီကာစသည် (ကျမ်းပြုပုဂ္ဂိုလ်ဝဇီရဗုဒ္ဓိဆရာတော်၏အမည်ဖြင့်မှည့်သည်) (၄) ကျမ်းပြုဌာနအမည်ကို အစွဲပြု၍ မှည့်ခေါ်အပ်သော အမည်။ ဥပမာ-မဟာပစ္စရီ အဋ္ဌကထာ (ပစ္စရီအမည်ရှိသော ဖောင်ကြီးပေါ်မှာ ရေးသားအပ်သောကြောင့် ထိုအမည်ဖြင့်မှည့်ခေါ်သည်။) (၅) ကျမ်းစာ၏ အနက်ဝတ္ထုကို အစွဲပြု၍ မှည့...

မဟာသုတဒီပနီ (ပထမတွဲ) - ၁၀၆  (က) အရှင်မဟာဗုဒ္ဓဃောသ ပြုတော်မူအပ်သော အဋ္ဌကထာကျမ်းများ (၁) ဝိသုဒ္ဓိမဂ်အဋ္ဌကထာ (၂) သမန္တပါသာဒိကာမည်သော ဝိနည်းငါးကျမ်းအဋ္ဌကထာကျမ်းများ (၃) သုမင်္ဂလဝိလာသိနီမည်သော ဒီဃနိကာယ်အဋ္ဌကထာ (၄) ပပဉ္စသူဒနီမည်သော မဇ္ဈိမနိကာယ်အဋ္ဌကထာ (၅) သာရတ္ထပ္ပကာသနီ မည်သောသံယုတ္တနိကာယ်အဋ္ဌကထာ (၆) မနောရထပူရဏီမည်သော အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်အဋ္ဌကထာ (၇) အဋ္ဌသာလိနီမည်သောဓမ္မသင်္ဂဏီ အဋ္ဌကထာ (၈) သမ္မောဟဝိနောဒနီမည်သော ဝိဘင်းအဋ္ဌကထာ (၉) ပဉ္စပရဏ အဋ္ဌကထာ (၁ဝ) ကင်္ခါဝိတရဏီမည်သော ဝိနည်းမာတိကာအဋ္ဌကထာ (၁၁) ပရမတ္ထဇောတိကာမည်သော သုတ္တနိပါတအဋ္ဌကထာ (၁၂) ဓမ္မပဒအဋ္ဌကထာ (၁၃)ပရမတ္ထဇောတိကာမည်သော ခုဒ္ဒကပါအဋ္ဌကထာ (၁၄)ဝိသုဒ္ဓဇနဝိလာသိနီမည်သော အပဒါနအဋ္ဌကထာ (၁၅)ဇာတကအဋ္ဌကထာ (ခ) အရှင်ဓမ္မပါလ စီရင်အပ်သော အဋ္ဌကထာများ (၁) ဥဒါနအဋ္ဌကထာ (၂) ဣတိဝုတ္တကအဋ္ဌကထာ (၃) ဝိမာနဝတ္ထုအဋ္ဌကထာ (၄) ပေတဝတ္ထုအဋ္ဌကထာ (၅) ထေရထေရီဂါထာအဋ္ဌကထာ (၆) စရိယာပိဋကအဋ္ဌကထာ (၇) နေတ္တိအဋ္ဌကထာ (ဂ) အရှင်ဗုဒ္ဓဒတ္တစီရင်အပ်သော အဋ္ဌကထာများ (၁) အဘိဓမ္မာဝတာရအဋ္ဌကထာ (၂) မဓုရတ္ထဝိလာသိနီမည်သော ဗုဒ္ဓဝံသအဋ္ဌကထာ (ဃ) အရှင်ဥပသေနစီရင်အပ်သော အဋ္ဌကထာများ (၁) မဟာနိဒ္ဒေသအဋ္ဌကထာ (၂) စ...

ဘုရားရှင်တော်၊ မပွင့်ပေါ်လျှင်၊ လူတော်အများ၊ စိတ်ကောင်းထားလည်း၊ ဤကားကုသိုလ်၊ အကုသိုလ်နှင့်၊ ထိုထိုဘုံဘဝ၊ မသိရ၊ များလှ အပြစ်တွေ။ ဘုရားရှင်တော်၊ ပွင့်ထွန်းပေါ်၍၊ ဟောဖော်ညွှန်ကြား၊ မြတ်တရား ကြောင့်၊ ဤကား ကုသိုလ်၊ အကုသိုလ်နှင့်၊ ထိုထိုဘုံဘဝ၊ သိကြရ၊ များလှ ကျေးဇူးပေ။ ကျေးဇူးတော်ရင်၊ ဘုရားရှင်ကို၊ ဦးတင်မပြတ်၊ ကျေးဇူးဆပ်ဖို့၊ အမြတ် ရတနာ၊ သာသနာ၏၊ နိုင်ရာဝန်ထမ်း၊ ကိုယ်စီစွမ်း၊ ကြိုးပမ်းကြပါလေ။

(အဖျားရောဂါ ပျောက်ခါစ နာလန်ထ ပုဂ္ဂိုလ်မှာ မသင့်တော်တဲ့ အစာတွေကို ရှောင်ရတယ်၊ မရှောင်နိုင်လို့ စားချင်ရင် အဲဒီအစာကို စားပြီးတဲ့အခါ အစာမှား အစာကြေဆေးကို စားရတယ်၊ အဲဒီလိုဆိုတော့ အဖျားရောဂါ မတက်ဘူး၊ ကိုယ်စားချင်တာ စားရလို့ အားအင်လည်း ပြည့်ဝတယ်၊ အဲဒါလိုပါပဲ။ ပစ္စဝေက္ခဏာ ဆင်ခြင်တာ၊ ရှုမှတ်တာဟာ သုံးစွဲတဲ့ ပစ္စည်းအားလုံးတို့နှင့် စပ်ပြီး ကိလေသာမဖြစ်ရအောင် ကာကွယ်တား မြစ် လိုက်တာပဲ။ (မဟာစည်ဆရာတော်၊ ဓမ္မစကြာတရားတော်ကြီး၊ တဆင့်- ရဝေနွယ်၏ အချစ်နှင့် ဝိပဿနာစာအုပ် ၃၃-မှ။) အစားစားတဲ့အခါ သတိသမ္ပဇဥ်နဲ့ စားရင်း အလိုလို ပစ္စဝေက္ခဏာ ဆင်ခြင်သလို ဖြစ်သွားတယ်။ (မဟာစည်ဆရာတော်ကြီး - ကွန်ဖန်းလုပ်ရန် - ကိုဉာဏ်မြင့်) သမ္ပဇညပဗ္ဗကိုလည်းကိုလည်း ကြည့်ပါ။ သဗ္ဗာသဝသုတ် (မ၊၁၊၁၂)

အညမညဝုဋ္ဌာပနေန အဖွင့်၊ ဒုဗ္ဗစသိက္ခာပုဒ်၊ ဝိ၊ ၁၊ ၂၇၂-၌ အညမညဝုဋ္ဌာပနေနဟု ပါရှိသည်။ ၎င်းကို အနင်္ဂဏသုတ်၊ မ၊ ၁၊ ၃၈-၌ “ အကုသလာ ဝုဋ္ဌာပေတွာ ကုသလေ ပတိဋ္ဌာပေတိ ”ဟု ပြဆိုထားသည်ဟု မှတ်ယူနိုင်သည်။ ထို့ကြောင့် အာပတ်ကုစားခြင်းကို လောကဝဇ္ဇသိက္ခာ ပုဒ်များဖြစ်ပါက အကုသိုလ်မှထစေခြင်းဟု နားလည်နိုင်ကြောင်း စာသင်သားများအား အသိပေးနိုင်ပါသည်။ ကိန္တိသုတ်၊ မ၊ ၃၊ ၂၉ စသည်၌လည်း ထိုစကားပါရှိသည်။  အရဟံအဖွင့် (မဟာအဿပုရသုတ် - မ၊၁၊၃၄၈) (အရိယသုတ် - အံ၊၂၊၅၀၉) အရိယာအဖွင့် (မဟာအဿပုရသုတ် - မ၊၁၊၃၄၈) ပုရိသဒမ္မသာရထိအဖွင့် (ကေသိသုတ် - အံ၊၁၊၄၂၇။) (အနုတ္တရော ပုရိသဒမ္မသာရထိအတွက်၊ ဂဏကမောဂ္ဂလ္လာနသုတ် = (မ၊၃၊၅၃) ၌ “တထာဂတော ပုရိသဒမ္မံ လဘိတွာ”စသည်ဖြင့် လာရှိသည်။ သန္ဒကသုတ် - (မ၊၂၊၃။) “အဟဉှိ ဘန္တေ ပဟောမိ ဟတ္တိဒမ္မံ သာရေတုံ” စသည်ကိုလည်း ထည့်သွင်းနိုင်သည်။) ဗြာဟ္မဏအဖွင့် (မဟာအဿပုရသုတ် - မ၊၁၊၃၄၈) သမဏအဖွင့် (မဟာအဿပုရသုတ် - မ၊၁၊၃၄၇) သတိ သာမီစိပ္ပဋိပန္န / သာမီစိပ္ပဋိပဒံ ပဋိပန္နော (မ၊၁၊၃၅၁) သဒ္ဓါ

မာယာ  ... မကောင်းမှုပြုထားပါလျက် မလုပ်ထားသလို ဟန်ဆောင်ဖုံးကွယ်ခြင်းသည် မာယာမည်၏။ အမှန်တကယ် အပြစ်ရှိနေသော်လည်း လိမ္မာပါးနပ်စွာဖြင့် သူတပါးမသိအောင် ဖုံးဖိထားတတ်ခြင်း ဖြစ်သည်။  (ကတပဋိစ္ဆာဒနလက္ခဏာ မာယာ နာမ ဝုစ္စတိ၊ အဘိ၊ ဋ္ဌ၊ ၂၊ ၄၇၅။) သာဌေယျ ....  မိမိမှာ တကယ်မရှိသော ကောင်းဂုဏ်ရှိ‌လေဟန်ပြုမူပြခြင်းသည် သာဌေယျမည်၏။ မိမိ၌မရှိသော ဂုဏ်ကို ရှိသယောင် ထုတ်ဖော်ပြသခြင်း၊ သူတော်ကောင်းယောင်ဆောင်ခြင်းသဘောဖြစ်သည်။  (အတ္တနော အဝိဇ္ဇမာနဂုဏပ္ပကာသနလက္ခဏံ သာဌေယျံ နာမ ဝုစ္စတိ၊) အဘိ၊ ဋ္ဌ၊ ၂၊ ၄၇၅။)  ----- မာယာ စ ပါပိကာ သာဌေယျဉ္စ ပါပကံ, (မ၊ ၁၊ ဓမ္မဒါယာဒသုတ်၊ ၁၉၊) မာယာ စိတ္တဿ ဥပက္ကိလေသော, သာဌေယျံ စိတ္တဿ ဥပက္ကိလေသော၊  (မ၊ ၁၊ ဝတ္ထသုတ်၊ ၄၄၊) ----- လှည့်ပတ်မှု 'မာယာ' ၈၉၄။ ထိုတွင် အဘယ်သည် လှည့်ပတ်မှု 'မာယာ' မည်သနည်း။  (အဘိ၊ ၂၊ ၃၇၈) ဤလောက၌ အချို့သူသည် ကိုယ်ဖြင့် မကောင်းသော အကျင့်ကို ကျင့်၍၊ နှုတ်ဖြင့် မကောင်းသောအကျင့်ကို ကျင့်၍၊ စိတ်ဖြင့် မကောင်းသော အကျင့်ကို ကျင့်၍ ထို (မကောင်းသော အကျင့်) ကို ဖုံးလွှမ်းခြင်းငှါ ယုတ်မာသော အလိုကို ရှေ့ရှုထား၏။ ငါ့ကို မသိစေလင့်ဟု အလိုရှိ၏၊ ငါ့ကို မသိစေလင့်...

(ဘိက္ခုဝိဘင်း၌ လောကဝဇ္ဇသိက္ခာပုဒ် ၈၀ ရှိကြောင်း တိပိဓာန် အတွဲ ၁၈- စာ ၁၂၁ ၌ ရေပြထားသည်။) ... မင်းမြတ် ညစ်နွမ်းမှုအပြစ်တို့သည် လောကပြစ်၊ ပညတ်တော်ပြစ်ဟု နှစ်ပါးရှိကုန်၏။ မင်းမြတ် လောကပြစ်သည် အဘယ်နည်းဟူမူ- အကုသိုလ်ကမ္မပထတရားဆယ်ပါးတို့တည်း။ ဤအကုသလကမ္မပထတရားဆယ်ပါးကို လောကပြစ်ဟု ဆို အပ်၏။ ပညတ်တော်ပြစ်သည် အဘယ်နည်းဟူမူ- လောက၌ လူတို့အား အပြစ်မရှိစေကာမူ ရဟန်းတို့အားသာ မလျောက်ပတ် မလျော်ကန်သော အမှု၌ မြတ်စွာဘုရားသည် တပည့်သာဝကတို့အား ''အသက် ထက်ဆုံး မလွန်ကျူးအပ်''ဟု သိက္ခာပုဒ်ကို ပညတ်တော်မူ၏။ မင်းမြတ် နေ့လွဲညစာ စားခြင်းသည် လူ၌ အပြစ်မရှိ။ ထိုနေ့လွဲညစာ စားခြင်းသည် မြတ်စွာဘုရားသာသနာတော်၌ကား အပြစ်ရှိ၏။ မင်းမြတ် မြက်သစ်ပင်အပေါင်းကို ဖျက်ဆီးခြင်းသည် လူ၌ အပြစ်မရှိ။ ထိုဖျက်ဆီးခြင်းသည် မြတ်စွာဘုရား သာသနာတော်၌ကား အပြစ်ရှိ၏။ မင်းမြတ် ရေ၌ ရွှင်မြူး ကစားခြင်းသည် လူ၌ အပြစ် မရှိ။ ထိုရေ၌ ရွှင်မြူးကစားခြင်းသည် မြတ်စွာဘုရားသာသနာတော်၌ကား အပြစ် ရှိ၏။ မင်းမြတ် ဤသို့ ဤသို့ သဘောရှိကုန်သော အမှုတို့သည် မြတ်စွာဘုရားသာသနာတော်၌ အပြစ်တို့တည်း။ ဤအမှုကို ပညတ် တော်ပြစ်ဟု ဆိုအပ်၏။ (မိလိန္ဒ၊ ၂၅၈-၉) လောကေ ဝဇ္ဇံ ယဿာတိ လေ...